Dobrze wiedzieć, lepiej zobaczyć!


W przeszłości jadłospis mieszkańców województwa żylińskiego bazował na podstawowych surowcach, którymi były: ziemniaki, kapusta, mąka, mleko i rośliny strączkowe. Chów owiec wzbogacił w znacznej mierze menu rodzin w nabiał, ser i bryndzę. Z kombinacji tych surowców powstawały tradycyjnie specjały i jedyne w swoim rodzaju receptury, które nie są znane w innych częściach świata. Co zatem można uważać za tradycyjne potrawy i smakołyki kulinarne typowe dla województwa żylińskiego, które należałoby podczas pobytu tutaj skosztować?

Kluski bryndzowe (haluszki bryndzowe)

Ogólnie znane kluski bryndzowe uważa się za potrawę narodową. Prawdziwe kluski zrobione z ciasta ziemniaczanego podaje się z owczą bryndzą, przypieczoną słoniną, najlepiej bezpośrednio w tradycyjnej kolibie lub bacówce. Mowa o ulubionym posiłku Słowaków, przy czym cudzoziemcy podobno mają z nim znaczne problemy, przynajmniej z pierwszymi kęsami. Zachęcamy jednak do ich skosztowania, jeśli tylko znajdują się w menu restauracyjnym!

Kluski z kapustą (strapaczki)

Słowacy uwielbiają kiszoną kapustę. Dla tych, którym nie smakuje bryndza, ale za to nie gardzą kluskami, strapaczki są doskonałą alternatywą. To są właśnie kluski serwowane z kiszoną kapustą i przypieczoną słoninką.

Pierogi

Tradycyjne pierogi przygotowywane są z ciasta z ugotowanych ziemniaków, mąki, jajek, z dodatkiem soli. Mają kształt półokręgu albo trójkąta i są napełniane nadzieniem ze słonej bryndzy lub słodkich powideł, twarogu lub maku. Danie posypuje się makiem albo bułką tartą, polewa roztopionym masłem; w wersji na słono z wysmażaną słoninką i cebulką.


Jedynie słowaccy i czescy rolnicy, jako jedyni w Unii Europejskiej, mogą bez ograniczeń uprawiać mak.


Kluski ziemniaczane na słodko (szulańce)

Pierogi można podawać na słodko i słono, ale szulańce są tradycyjną słodką potrawą. Z ciasta ziemniaczanego przygotowuje się małe rolki, które są następnie gotowane w słonej wodzie. Podaje się je z orzechami lub makaronem i polewa masłem. Proste danie zaskakuje swoim smakiem.

Placki ziemniaczane

Placki ziemniaczane są nazywane też poleśnikami albo harulami – tak bowiem nazywali tę ulubioną potrawę nasi przodkowie. Receptura różni się w zależności od regionu, niektórzy dodają do ciasta ziemniaczanego więcej czosnku, inni majeranku. Placki praży się na oleju, wypełnia mięsem i posypuje serem albo podaje bez dodatków.
Zupy były w przeszłości podstawą żywienia naszych przodków. Preferowano zupy gęste, syte, które jedzono też na śniadanie. Było to związane z trybem życia poprzednich pokoleń, wysokim zapotrzebowaniem na energię w związku z wykonywaniem codziennych czynności.

Kapuśniak (kapustnica)

Najbardziej lubianą spośród tradycyjnych zup jest kapuśniak z grzybami, szynką i kiełbasą. Jego przygotowanie nie jest skomplikowane i spotkać go można w każdym regionie, choć z niewielkimi różnicami.


Jeszcze w I połowie XX wieku kapusta była bardzo ważnym towarem handlowym. Mieszkańcy Orawy byli znani z dużego zapotrzebowania na nią, przeciętnie do 50 kg na osobę.


Zupa fasolowa

Nie tylko kapusta, ale także rośliny strączkowe należały do ulubionych surowców gospodyń w regionach województwa żylińskiego. Smaczną zupę fasolową przygotowuje się z wcześniej namoczonej w wodzie fasoli oraz kiełbasy, cebuli i czosnku. Najlepiej smakuje podana w ceramice z Trstenej, z domowym chlebem.
By w pełni poznać kuchnię regionu, nie można stąd wyjechać bez degustacji tradycyjnych napojów o długim rodowodzie.

Hafirovica

Niepowtarzalny likier, znany przede wszystkim na Orawie, sporządzany z jagód, rumu i cukru. Prawidłowe proporcje składników hafirovicy pozostają tajemnicą.

Hriatô

Domowym sposobem sporządzony napój alkoholowy z karmelu, wywaru z kminku, okowity i tłuszczu nazywa się gwarowo „Hriatô”. Pije się go, jako ciepły, nawet gorący, bez smakowania, jednym duszkiem tak, aby alkohol ściekł w dół przez gardło jak najszybciej oraz aby warstwa tłuszczu wyścieliła przełyk.

Demänovka

Sąsiedzi z Czech mają słynną Becherovkę, zaś Słowacy mają Demänovkę. Słowacki gorzki likier ziołowy, którego recepturę opracowano w latach 60-tych XX w. i który produkowany jest w Liptowskim Mikulaszu, zawiera 14 rodzajów ziół, przypraw, miód pszczeli, delikatny spirytus i źródlaną podtatrzańską wodę.